Niemand onderweg in beeld (3)

18 feb

 

Het is hier geen Europa

17 jan

IMG_8526

Lieve I,

Ergens tussen de kilometers door las ik Night train to Lisbon van Pascal Mercier. In dat boek komt een moreel dilemma aan de orde. Een dilemma dat ik eerder tegenkwam in een ander boek, dat ik kreeg van een Nederlands stel in Malawi: A passage to Africa van voormalig BBC News correspondent in Afrika, George Alagiah. Een dilemma dat misschien wel de essentie raakt van een vraag die al sinds Ethiopië door mijn hoofd waart, en waar iedereen die wat langer op het continent is tegenaan loopt: hoe moet het verder met Afrika?

Vorig jaar rond deze tijd was ik in Khartoum, mijn eerste stop in Afrika. Ik vierde nieuwjaar in een guesthouse waar ik een Zwitsers stel tegenkwam. Zij reisden al twee jaar in een oude Landrover, hadden het rondje gemaakt dat ik van plan was te gaan doen, alleen de andere kant op. Hun beeld van Afrika was gedurende hun reis veranderd, zeiden ze. Het was anders dan ze gedacht hadden, al konden ze er niet de vinger op leggen wát er dan precies anders aan was. Nu, een jaar later, en een jaar reizen door Afrika wijzer, weet ik wat ze bedoelden.

Lees verder

Het gaat niet

13 dec

Om tien voor elf valt het tweede kopje koffie van die morgen uit je hand. De mok met ‘liefste’ erop spat op de grond in scherven uit elkaar. Je reageert niet, kijkt zwijgend naar de zwarte vlek die langzaam uitdijt over de tegelvloer van de keuken. Dan naar je handen, die trillend voor je buik hangen.

Of het wel gaat, vraagt de toegesnelde conciërge. Je knikt, draait je om naar de koffieautomaat, pakt een andere mok uit de kast, vult hem met koffie. Als je de trap oploopt naar je kamer voel je zijn ogen in je rug.

Je gaat zitten achter je bureau, zet de dampende koffie naast je toetsenbord, staart naar het scherm. Dan sta je weer op, loopt naar het raam, ziet het meisje met de staartjes dat op haar fietsje over de weg slingert.

‘Gaat het wel?’ vraagt je collega.

‘Het is een bijzondere dag vandaag,’ zeg je.

Lees verder

Zondagskind

18 nov

IMG_4339

Lieve I,

Ik ben een goede slaper, maar ook ik lag voordat ik vertrok wel eens ’s nachts wakker, vervuld van zorgen. Wat als ik een been breek, of een enge ziekte oploop? Wat als Landcruiser het opgeeft in de middle of nowhere? Wat als iemand er met Landcruiser vandoor gaat? Wat als iemand een pistool tegen mijn hoofd zet?

Acteurs Ewan McGregor en Charley Boorman die op de motor van Schotland naar Kaapstad reden en daarvan verslag deden in de BBC tv-serie en het boek The long way down, volgden ter voorbereiding een survivalcursus en kregen instructie over hoe te handelen bij een gewapende overval of kidnapping. Dat is een leuk verhaal voor de serie en het boek, maar het is ook zwaar overdreven. Zeker in Zuid Oost Afrika is overlandreizen net zoveel vakantie als avontuur. Hoe verder zuidelijk ik kom, hoe beter de campsites zijn uitgerust. Hoewel er altijd wel iets is dat niet werkt, zijn stromend warm water, elektriciteit, een kampvuurplek met brandhout en een braaipit vrijwel standaard. Ik kom steeds dichter bij Zuid Afrika en langzaam wordt het beeld vooral bepaald door de, meestal gehuurde, Toyota Hilux met rooftoptent en aanhanger. Zuid Afrikanen (het blanke deel, de zwarten moeten werken, in de keuken, achter de bar, in de tuin) gaan naar Namibië, Botswana en Zambia zoals Nederlanders naar Frankrijk gaan; twee of drie weken met de aardappelen in de kofferbak en de broodjes in de koelbox. Alleen is hun auto dus wat groter. Survival betekent hier dat je na twintig bier en vijf shotjes nog rechtop kunt staan.

Lees verder

Sterrenmeer

25 okt

IMG_3735

Lieve I,

Voor een man alleen op reis is een mooie vrouw een zwak punt. En zolang jij je niet laat zien ben ik extra kwetsbaar. Het is geen excuus voor wat er is gebeurd, maar ik voel me er ook niet schuldig over. Iemand zei ooit tegen mij dat dieven vierentwintig uur per dag bezig zijn met manieren om jou spullen afhandig te maken. En dat jij niet voortdurend bezig bent dat te voorkomen. Dat je uiteindelijk dus altijd verliest. Je kunt niet altijd op je hoede zijn. Soms word je afgeleid, zoals door een vrouw in een strak truitje die tegen je aan staat te rijden.

Toen ik vertrok vanuit Chitimba Camp was er nog niks aan de hand. Dat wil zeggen, de vrouw waarvan ik dacht dat jij het was stuurde uiteindelijk een bericht, liet weten dat ze geroerd was door alles wat ik had geprobeerd, maar dat ze niet klaar was voor een relatie en mij niet zou kunnen geven wat ik verdiende. Tja. Tijd voor een nieuwe wandeling dus, langs het meer deze keer.

Ik nam een minibus naar Chiweta, stapte daar over in een shared taxi – de voorruit gebarsten in vijf stukken, twee mannen op de passagiersstoel, drie big mama’s, een kind en ik op de achterbank, twee jongens die, nadat ze de wagen hadden aangeduwd, elk aan een kant in het opengedraaide raam gingen zitten – naar Mlowe. Daar hield de weg op. Ik begon te lopen.

Lees verder

De leegte, de leegte

17 sep

IMG_3316

Lieve I,

Het is zondagmorgen en Auke rijdt weg met mijn auto. De eerste keer sinds ik de eigenaar ben wordt Landcruiser bestuurd door iemand anders. En ik zit er niet eens in. Ik bedenk dat ik Landcruiser, behalve op video, nooit heb zien rijden. Het is even wennen, maar soms moet je vertrouwen hebben.

‘This way.’

Mr. Mohoho staat achter mij en steekt zijn arm uit naar de andere kant van het voetbalveld waar we zijn uitgestapt. Landcruiser verdwijnt achter een heuvel, ik volg mijn gids. We steken een stroompje over, drie boomstammen bij wijze van brug, en dan zijn we onderweg. Het pad loopt meteen omhoog en ik voel onmiddellijk de plekken waar het straks pijn gaat doen; kuiten, kont, dijen. De rugzak duwt op mijn heupen, trekt aan mijn schouders. De eerste tien minuten zijn altijd het ergst.

We lopen langs akkertjes naar boven – bananenbomen, koffieplanten, mais. In de verte klinkt het gezang van een kerkkoor. Veel meer afgelegen dan hier wordt het niet en God is overal, maar toch vooral ook daar waar de missionarissen Hem gebracht hebben. En je kunt van die lui zeggen wat je wilt, maar avonturiers waren het. Ook vriend Livingstone, toch een van de grootste ontdekkingsreizigers van zijn tijd, vertrok oorspronkelijk naar Afrika om het Woord te verkondigen. Hij kwam niet hier, maar het dorpje waarvandaan ik vertrokken ben is wel een oude missionarispost die zijn naam draagt – Livingstonia.

Lees verder

Niemand onderweg in beeld (2)

15 aug

 

Met dank aan vriend D, de Koekies en Zoha en Melissa.

Keerpunt – Paradise revisited

6 aug

20140729_120930

Liefste,

Ik zit op het strand. Het water van de Indische Oceaan rolt af en aan, ruist in golven door de hippe loungemuziek die bij de houten bar uit de speakers komt. In de verte knipperen oranje lichtjes – vissersboten op weg naar het maal van morgen, of vuurtorens op de eilandjes voor de kust. Niet zichtbaar aan de overkant, iets naar het noorden, is Zanzibar. De tafel waaraan ik zit staat een beetje scheef, de kussens in de bank plakken aan mijn benen, het licht onder het rieten dak is maar net genoeg om mijn toetsenbord te kunnen zien. Ik ben alleen.

Gisteren zat er een groep van achttien Britse jongeren in de banken. Ze waren aan het eind van een maand reizen door Tanzania. Hun begeleider hield een afsluitend praatje. Hij adviseerde hen om hun ervaringen op te schrijven, een ansichtkaart te nemen en te noteren wat deze reis met hen gedaan had. Of, als er nu niks in hen opkwam, dat later te doen, ergens in de komende weken. ‘Dit,’ zei hij, ‘was niet zomaar een vakantie. Dit heeft iets met jullie gedaan. Dit heeft, hoe klein misschien ook, een verandering in jullie teweeggebracht. Die verandering is belangrijk. Als je over een paar jaar terugleest wat je nu opschrijft, zul je begrijpen wat je hier deed en waarom je hier was. Deze ervaring geeft vorm aan de rest van je leven.’

Lees verder

Van de hemel, de hel en de bron

7 jul

IMG_2125

Lieve I,

In mijn beleving was de hemel altijd boven, en de hel beneden. Ik weet niet precies waar dat beeld vandaan komt, maar ik vermoed dat het mij ingeprent is via plaatjes die ik tijdens mijn katholiek georiënteerde schoolloopbaan onder mijn neus geduwd kreeg. God met een gele halo om zijn bebaarde hoofd tussen de wolken, de doden onder de grond, in het donker, brandend in het vagevuur (gek genoeg heb ik niet echt een beeld van gelukkige doden in de hemel). De oude Grieken hebben er ongetwijfeld ook iets mee te maken; oude man Zeus op de berg Olympus, de doden bij Hades in de onderwereld.

Ik moet dat beeld bijstellen. De hemel en de hel liggen naast elkaar weet ik nu, en wel hier, in Afrika. Van mzungu paradise in Uganda reed ik rechtstreeks de genocide in Rwanda in. Ik ben niet snel onder de indruk van beelden en verhalen over slachtingen en oorlogen, mijn onderbewuste behoedt mij voor al te heftige emoties bij nieuwsberichten over de ellende in de wereld. Wat op t.v. is, is bijna per definitie niet echt. Zo houd ik mijzelf onder controle.

Lees verder

Mzungu paradise

20 jun

IMG_1498

Ik zal talmen, uitwegen zoeken.
Mezelf proberen warm te houden.
Maar op den duur zal ik er toch
aan moeten geloven, zal ik
lopen gaan, naar de anderen toe
die al om het vuur gegroepeerd staan.

(gedicht van Dorpsoudste de Jong, ergens op internet geciteerd door dichter Erik Lindner, die in Zimbabwe was en daar verslag van deed voor Poetry International)

 

Lieve I,

Ik vertelde je al eerder over de Europese bubble waarin ik sinds Kenia min of meer terecht ben gekomen, en het verlangen daaraan te ontsnappen. Welnu, dat ontsnappen is vooralsnog totaal mislukt. De bubble is hier in Uganda alleen maar groter geworden. Ik realiseer me steeds meer dat je door Oost-Afrika kunt reizen zonder ook maar iets van het lokale leven mee te krijgen. Natuurlijk, ik zie vanalles vanuit Landcruisers raampje, de dorpjes met lemen huizen, de winkeltjes langs de kant van de weg, de scholen met kindertjes in uniform, maar ik neem er niet aan deel. Ik kom op schitterende plekken, bij lodges met uitzicht waar ik als jongetje van droomde, in natuurparken waar de BBC en National Geographic hun beelden schieten, maar die lodges zijn allemaal eigendom van Europeanen en de parken worden alleen bezocht door blanke toeristen. Reizen in Oost-Afrika is niet per se het avontuur dat alle reisbureaus je willen laten geloven, zeker niet als je bij die bureaus een tour boekt. Zelfs als je in je eentje gaat, zoals ik, word je bijna vanzelf die bubble ingezogen.

Lees verder