Niemand verdwijnt echt

13 Apr

IMG_9946

Lieve I,

Ik heb een beeld in mijn hoofd. Het is een simpel beeld en het zit er al heel lang. Het heeft zich daar genesteld toen ik een jaar of acht was, vermoed ik, of nog eerder. Ik heb geen idee waar het vandaan komt. Misschien heb ik rond die leeftijd iets gelezen, ergens iets gezien, is mij een verhaal verteld. Het is een belangrijk beeld, dat weet ik. Af en toe komt het naar boven, zoals sommige dromen steeds terugkeren in je slaap.

Ik zie een vlakte voor me, weids, oneindig, met hoog gras. Ver van de bewoonde wereld. Midden in die vlakte staat een huisje. Daar woon ik. Ik weet niet waar het is, wat er verder in dat huis is, zelfs niet hoe dat huis er überhaupt uitziet. Ik weet niet hoe ik leef en waarvan, ik weet niet waar ik mij mee bezig houd. Ik weet alleen dat ik daar ben en dat er niemand anders is. Ik ben een kluizenaar.

Het beeld kwam weer omhoog toen ik Chris, eigenaar van Jungle Junction, de campsite in Nairobi waar ik ben neergestreken, vroeg wat de goede plekken zijn om heen te gaan in Kenia. ‘Ga naar het noordwesten,’ zei hij, ‘daar kun je makkelijk voor een tijdje verdwijnen.’

Verdwijnen, dat was het woord dat mij triggerde. Ik zag die vlakte voor me, met dat huisje in het midden en ik dacht aan het verlangen dat dat beeld symboliseert. Het verlangen om je niet te hoeven onderhouden met anderen, om je niet druk te hoeven maken over wat mensen vinden, om weg te zijn van alles en iedereen. Om alleen te zijn, om te verdwijnen.

Ik dacht aan Jim, de Engelse fietser die ik Addis Abeba ontmoette en met wie ik vorige week weer de kroeg in ging. Ik werd wakker op een bank in een minuscuul appartement op een plek die ik nooit meer terug zou kunnen vinden. Geen elektriciteit, geen stromend water, een wc waar bijgevolg de stront in bleef drijven. Jim, en zijn kersverse Keniaanse vriendin, woonden er pas vier weken, nadat ze eerder, een dag na zijn terugkeer uit Addis, het vorige appartement (in een sloppenwijk) waren uitgezet. Jim heeft anderhalf jaar door Afrika gefietst, is aan het einde van zijn geld, heeft alleen nog een boot ergens in Londen, die hij misschien wil verkopen, zodat hij genoeg buffer heeft om hier een leven op te bouwen. Jim bezit verder alleen een fiets, een telefoon van 20 euro, een kooktoestelletje en een tent. En onderhoudt een vriendin zonder inkomen. Drie dagen na onze stapavond zijn hij en zijn vriendin opnieuw uit hun illegaal gehuurde appartement gezet. Ze kamperen nu ergens dertig kilometer buiten de stad. Jim weet zelf niet eens weet waar het precies is. Jim is langzaam bezig te verdwijnen.

IMG_9704

Ik dacht ook aan David Livingstone, de beroemde ontdekkingsreiziger die de binnenlanden van Afrika in kaart bracht. Ik lees Into Africa van Martin Dugard, een vertelling over Livingstons zoektocht naar de bron van de Nijl en de missie van Henry Morton Stanley om hem, vijf jaar na vertrek, op te sporen. Livingstone reisde alleen. Hij maakte gebruik van lokale dragers om zijn spullen te vervoeren, maar tijdens zijn expedities was hij de enige blanke. Ondanks dat hij vrouw en kinderen had was hij jarenlang achtereen weg. Zijn missie was belangrijker dan zijn gezin en sociale leven. Zijn zoektocht naar de bron van de Nijl leidde hem steeds verder de wildernis in en langzaam verloor hij elk contact met de beschaving. Meerdere malen ging men er vanuit dat hij dood was.

IMG_0584

Soms denk ik erover om alles achter te laten, definitief. Niet terug te keren en iedereen die ik ken te vergeten. Ergens anders opnieuw te beginnen. Het is een terugkerend, bijna filosofisch verlangen om alles rigoureus om te gooien, al het voorgaande te beschouwen als iets waar je weliswaar iets van hebt opgestoken, maar dat niet was zoals het zou moeten zijn. Het gevoel dat er iets niet klopt aan de manier waarop het is. Dat er iets wringt. Combineer dat met het verlangen om de wereld te ontdekken, dingen te zien die misschien niet zo ongerept meer zijn als in de tijd van Livingstone, maar toch behoorlijk anders dan je gewend bent, en de drang om te vertrekken wordt onbedwingbaar.

Het is moeilijk, verdwijnen. Ik heb ooit een poging gedaan, negen jaar geleden, in Zuid Amerika. Ik ging weg, van alles en iedereen, wilde overgeleverd zijn aan mijzelf, zien wat er gebeurde als ik werkelijk helemaal alleen was, niemand iets van mij vroeg, als ik alles zelf mocht beslissen. Hoe zou dat zijn, wat zou ik gaan doen?

In zekere zin is die reis mislukt. Alleen zijn bleek ingewikkelder dan gedacht. Niet zozeer het feit dat ik soms, aan het eind van de dag, wanneer het donker was, wanneer ik alles had gedaan wat er te doen was – zien wat ik wilde zien, eten, mail beantwoorden, dagboek bijwerken – en er niemand was om mee te praten, eenzaam was, maar het feit dat dat nooit lang duurde. Uiteindelijk ontmoette ik altijd weer mensen. Ik deed niet mijn best, ik zocht het niet op, het ging vanzelf. Steeds opnieuw kwam ik mensen tegen waarmee ik in gesprek raakte. Zelden begon ik zelf een conversatie. En het was niet tegen mijn zin. In het begin gaf ik wat schoorvoetend antwoord, maar ik liet toe dat het een gesprek werd, kapte het niet af, begon zelf vragen te stellen. Ondertussen had ik (via mail, maar toch), nog nooit zoveel contact met mijn ouders en maakte ik voortdurend ruzie met mijn ex-vriendin, die ik welbewust thuis had achtergelaten.

En zo was ik heel vaak niet alleen, was ik ver van huis, maar maakte ik toch deel uit van een groep, kende ik mensen in de plaats waar ik was, onderhield ik contact met reizigers die ik ontmoet had en bleef de band met thuis intact. Ik was, kortom, helemaal niet verdwenen, ik was alleen terechtgekomen in een andere sociale omgeving, namelijk die van de reizigers. En met een beetje zoekwerk was ik vrij makkelijk te vinden.

IMG_8730

Ik ben niet goed in verdwijnen. Ik ben geen Jim, ik ben geen Livingstone. Misschien houd ik meer van mensen dan ik dacht, ga ik graag mijn eigen gang, maar ben ik net zo’n sociaal wezen als ieder ander. Ik ben een kluizenaar van niks.

En dus was het idee dat ik deze keer niet hoefde te verdwijnen, dat ik weliswaar op reis ging, maar dat ik regelmatig met iedereen contact zou onderhouden, dat ik de band met thuis niet hoefde door te snijden. Ik adverteerde bijna met de lege stoel naast mij. Maar nu, nu ik hier ben, opnieuw in een Europese bubble van reizigers, overspoeld door verhalen over wonderlijke gebeurtenissen die ik al ken uit eigen ervaring, voortdurend voorzien van informatie over slechte wegen, mooie plekken en niet te missen ervaringen, wil ik weg. Het verlangen naar dat huisje in die oneindige vlakte met hoog gras komt langzaam terug. De sores van thuis kan mij gestolen worden. Misschien ga ik wel verdwijnen, I, stuur ik Landcruiser de wildernis in, zet ik mijn telefoon uit en maak ik geen plan. Blijf ik nergens hangen, maak ik alleen contact met locals, ga ik de beschaving uit de weg. Word ik toch even Jim en ga ik op in Afrika, word ik even Livingstone, mijn missie belangrijker dan mijn leven, en verdwijn ik. Maar maak je geen zorgen. Een reddingsoperatie zal niet nodig zijn. Ik ben niet echt weg. Ik ben alleen even ergens waar je me niet kunt vinden.

Liefs,

N

 

PS. Jim is gewoon aanwezig op Facebook en zelfs Livingstone zou uiteindelijk gevonden worden door Stanley (‘Dr. Livingstone, I presume?’). Niemand verdwijnt echt.

Advertenties

4 Reacties to “Niemand verdwijnt echt”

  1. Emily Dickinson 14 april 2014 bij 12:09 #

    I’m nobody! Who are you?
    Are you nobody, too?
    Then there’s a pair of us – don’t tell!
    They’d banish us, you know.

    How dreary to be somebody!
    How public, like a frog
    To tell your name the livelong day
    To an admiring bog!

  2. Sylvie 14 april 2014 bij 12:36 #

    Ik ben er stil van.

  3. Marjan 16 april 2014 bij 15:02 #

    Ik ook.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: