Tsjoepia!

26 Feb

IMG_9092

Lieve I,

Ooit zat ik op een boot naar Antarctica. Twee volle dagen en nachten voeren we over de Drake Passage richting het witte continent. De lange middagen en avonden werden gevuld door wetenschappers die ons, gelukkigen, inwijden in de geheimen van albatrossen, walvissen, pinguïns en de geologie van ijsbergen. Na zo’n lezing trokken we de gordijntjes van het zaaltje open en daar waren ze: de albatrossen, de walvissen en de pinguïns die zojuist door de onderzoeker in kwestie van een mythische status waren voorzien. In de verte doemde het ijs op waar we tot dat moment alleen van hadden gedroomd. De magie van het beeld in je hoofd dat plotseling werkelijkheid wordt.

Dat is ongeveer wat er nu gebeurt in Ethiopië (of ‘Tsjoepia’, zoals de Sudanezen het plegen uit te spreken).

In mijn tas zit A short history of nearly everything van Bill Bryson, een cadeautje dat het universum mij schonk op het vliegveld van Sharjah, waar ik mijn laatste dirhams op moest maken. Het is zo’n boek dat al jaren op mijn lijstje stond, maar waar ik nooit aan toe kwam om het te lezen. En dan, out of the blue, dringt het zich op, in een boekhandel waar verder vrijwel alleen thrillers te koop zijn. Het verweeft de ontstaansgeschiedenis van de aarde met die van de wetenschap en slaagt erin de duizelingwekkende onwaarschijnlijkheid van het al tastbaar te maken.

In hoofdstuk 15 komt Yellowstone Park ter sprake, de grootste actieve vulkaan ter wereld (het park ligt niet op de vulkaan, het park is de vulkaan), die, in principe, elk moment kan uitbarsten, al weet niemand wanneer. De laatste uitbarsting van Yellowstone, zo’n 630.000 jaar geleden, bedekte de hele Verenigde Staten ten westen van de Mississippi en delen van Canada en Mexico met as. Op de laatste uitbarsting van een vergelijkbare vulkaan in Toba, Noord Sumatra, 74.000 jaar geleden, volgde een ‘vulkanische winter’ van zes jaar, waardoor over de hele aarde nauwelijks iets meer wilde groeien. Het scheelde niet heel veel of de mensheid zou op dat moment zijn uitgestorven.

IMG_9090

Dát soort verhalen lees ik op het moment dat M en ik in Mekele de auto in stappen op weg naar de Danakil Depression. Het eerste idee was om Landcruiser er zelf heen rijden, maar navraag leerde ons dat auto’s niet zelden met grote schade uit dat gebied terugkomen. En dus boeken we een tour van vier dagen, compleet met politiebegeleiding en militaire bewaking, want we hebben het hier over het grensgebied met Eritrea waar niemand en dus iedereen met genoeg wapens de baas is. We gaan afdalen naar Dallol, het laagste punt van Ethiopië (-125 meter) en de heetste plek op aarde (gemiddelde jaartemperatuur: 34,4 graden Celsius). Maar daarvóór rijden we slippend door mul woestijnzand tot aan een onoverzichtelijke vlakte van verbrokkeld gesteente. Er blijkt een weg doorheen te lopen die die naam niet waardig is en bevestigt dat ik een goede beslissing heb genomen om Landcruiser hier niet mee naartoe te nemen. Met maximaal tien kilometer per uur kruipen we over de scherpe stenen, af en toe stoppend om de gaten in de weg op te vullen met keien. Aan het eind van de middag bereiken we een verzameling rieten hutjes – het beginpunt van de  wandeling naar Irta’Ale.

In de schemer klauteren we door een stenen leegte die stiekem omhoog loopt. Als de zon echt onder is verdicht het pad zich tot een rij wiebelende lichtjes. Langzamerhand sterven de stemmen weg en horen we alleen nog het knerpen van het grind onder onze schoenen. Drie uur lang schuifelen we voort, de droge warme wind blaast onze kelen droog en stof zet zich vast op onze bezwete kleren. Net als ik me begin af te vragen waarvoor we deze moeite eigenlijk doen, meldt het einddoel zich in de verte van achter een heuveltop in de vorm van een oranje waas. Een korte flakkering van licht die een vlaag van gesmoord enthousiasme veroorzaakt in het gezelschap: ‘Daar, daar!’

De waas komt steeds dichterbij en na een korte afdaling staan we toch nog plotseling oog in oog met dat waarvoor we gekomen zijn; kokende aarde. We kijken naar een borrelend, sissend, klotsend lavameer, een zwarte laag vloeibaar gesteente die stroperig tegen de afgebrokkelde rotsrand klotst als het afgekoelde velletje aan de oppervlakte van een glas warme chocomel. Van onder snijdt een fel oranje mes van vuur figuren uit in de taaie smurrie. Op onverwachte plekken kan het zwarte vel het geweld onder zich niet meer houden en braakt de lichtgevende diepte een vuurwerk uit dat een furieuze hitte in ons gezicht slaat en ons onwillekeurig achteruit doet deinzen. Alsof de zon zelf ons waarschuwt afstand te houden. Iedereen is stil. Dit zagen we niet aankomen.

IMG_9081

Als ik over de rand van de krater loop hoor ik de holte onder de gestolde lava. Een warme lucht blaast uit gaten onder mijn voeten. De grond is hier breekbaar en ik voel de onmetelijke kracht die zich onder mij bevindt, de woedende kolkende hitte die elk moment kan uitbreken. Ik denk aan Bill Bryson en aan Yellowstone Park. Misschien moeten we hier weg.

Na een nacht op de vulkaan werpen we een laatste blik op de krater, waarbij mijn maag zich bijna omkeert als ik aan de verkeerde kant ga staan, met mijn neus tegen de windrichting in, en de zwavelgassen mijn binnenste lijken weg te vreten. We gebruiken de dag om terug te keren naar ons basiskamp, waar we slapen op bamboebedden in de buitenlucht.

De laatste dag van de tour bereiken we Dallol. We stoppen met de auto’s voor een heuvel van lava. Als we, na een korte wandeling, zien wat daarachter ligt valt onze mond opnieuw open. Voor ons strekt zich een licht heuvelachtige vlakte uit in kleuren waarvan ik niet wist dat ze bestonden. Fel gele, oranje en groene smurrie borrelt op uit de aarde. Hier en daar sist een stinkende stoom de lucht in. Zwavel, kobalt, ijzer en koper werkt zich uit het binnenste van de aarde een weg naar de oppervlakte. We staan middenin het laboratorium van God, een natuurlijke demonstratie van de werking van chemie. Weer denk ik aan Bill Bryson. In een volgend leven wordt ik geoloog.

IMG_9249

Het toetje van de tour komt met zout. Voor we terugkeren naar Mekele rijden we naar een zoutmeer waar de lokale bevolking blokken van 20 kilo uit de grond hakt. Een oneindige voorraad strekt zich uit tot aan de horizon. Aan de rand van het werkgebied staan en liggen de kamelen en ezels klaar om de blokken af te voeren. We zagen ze al eerder; de lange zoutkaravanen, traag en statig sjokkend richting de verte. Dat kan ook anders: vervoer met vrachtwagens, de zoutwinning met machines, maar de bevolking kiest ervoor de traditie in stand te houden. En dat is natuurlijk precies waarom wij hier zijn en foto’s staan te maken.

IMG_9379

Na de expeditie in de Danakil Depression gaan M en ik verder met ons rondje door het noorden. Waren we eerder al in Lalibela, met zijn uitgehouwen kerken, nu bezoeken we Aksum met zijn stelea; stenen pilaren die herinneren aan het grote koninkrijk dat Ethiopië eens was. ’s Avonds maken we nieuwe vrienden in de Zebra, waar we ons dansrepertoire uitbreiden met traditionele Ethiopische dans en M zich de liefde op de hals haalt van een veel te jonge student. Ikzelf houd mij natuurlijk geheel afzijdig van Ethiopische schonen en weet mij op het laatste moment te bevrijden van een ‘serveerster’ die zich wel heel gewillig rond mijn nek slingert.

We hobbelen door naar de fabelachtige Simien Mountains, waar mijn kooktoestel weigert vanwege de hoogte en we na twee dagen graag het geweer van de geen woord Engels sprekende verplichte scout in zijn hol zouden duwen. In plaats daarvan stuitert hij met zijn reet het bankje achterin Landcruiser naar de filistijnen. Tip voor iedereen die daar in de toekomst heen gaat: neem een gids mee als vertaler.

IMG_9456

In de vorm van een rondleiding door het prachtige kasteel ter plekke nemen we nog snel een beetje geschiedenis mee uit Gonder, voordat we crashen bij Tim en Kim in Gorgora. Naast uitrusten, bier drinken, kaarten en bier drinken, ondernemen we daar een kanotocht waarbij M bewijst een matig gevoel voor evenwicht te hebben en de kano laat omslaan als ik het water in duik. Wij Nederlanders zien er de lol wel van in, maar de kapitein, die ook in het water belandt, heeft de schrik in zijn ogen. Bij terugkomst drinken we bier om bij te komen. Kim turft gestaag verder en presenteert ons minzaam glimlachend de rekening  als we afscheid nemen. Tip voor iedereen die in de toekomst naar Ethiopië gaat: bezoek Tim en Kim en kampeer onder de driehonderd jaar oude vijgenboom. Neem kaarten mee.

In Addis Abeba gaan we terug naar Wim’s Holland House, de legendarische overlandersplek, met rode en blauwe stoelen, witte tafelkleden, oranje vlaggetjes, een Shell logo, een omgekeerde Heineken parasol aan het plafond en erwtensoep op het menu. Aan de bar zitten mensen waarvan je de ene helft onmiddellijk herkent als stamgasten, de andere helft als reiziger. Er is de consul van België, die hier niet meer hoeft te bestellen omdat men weet wat hij wil, er is de bloemenkweker uit Baarlo, die elke maand een week in het land is en hier zijn avonden slijt, er is Ron, die al zijn hele leven over de wereld zwerft en alles fikst wat los en vast zit, met name auto’s van overlanders. Er is Jim, Engelsman die al 18 maanden door Afrika fietst en van plan is zonder fiets terug te vliegen naar Nairobi om wat ‘unfinished business’ af te handelen. Maar pas na het volgende biertje. Er is Ross, wiens motorfiets het heeft begeven. Hij slaapt in een hangmat onder een zeil en doet, al wachtend op onderdelen, wat klusjes tegen kost en inwoning. En er is natuurlijk Wim zelf, half blind en doof, die volgens de legende samen met de schoonvader van Johan Cruijff uitvinder is van het zwaaiende handje op een veer, dat je weleens op het dashboard van auto’s ziet.

IMG_8892

Het is hier dat M’s bezoek eindigt. Midden in een tropische regenbui breng ik haar naar het vliegveld. De volgende dag sla ik Bryson weer open. Ik ben gebleven aan het eind van het boek, daar waar het leven op aarde begint. Lucy komt ter sprake, het beroemde 3,18 miljoen jaar oude (deel van een) skelet dat in 1974 in Hadar  gevonden werd door Donald Johanson. Het zou de missing link zijn tussen aap en mens. Lucy ligt hier in het National Museum. Het kan geen toeval zijn dat ik daarover lees als ik in Addis Abeba ben. Het universum probeert mij iets te vertellen. Morgen ga ik naar het museum om te luisteren wat het is.

Liefs,

N.

PS. Wees niet jaloers op M. We hebben ons gedragen. Ze heeft thuis een man die tijdens haar afwezigheid zijn twee rechterhanden uit de mouwen heeft gestoken in haar huis, dus wat zou ze moeten met linkshandige mij? Nee, ik stel voor dat jij binnenkort gewoon ergens de hoek om komt wandelen. Het wordt tijd.

Advertenties

6 Reacties to “Tsjoepia!”

  1. Connie verberne 26 februari 2014 bij 10:38 #

    net op de goede dag een bericht. vanavond nemen we afscheid. ben je er toch nog een beetje bij.

  2. M 26 februari 2014 bij 10:55 #

    M herinnert zich bepaalde dingen net iets anders, iets met de kano en wie je nu eigenlijk van die schone Ethiopische bevrijd heeft…

    • Sylvie 3 maart 2014 bij 12:06 #

      Je schrijft zo beeldend. Foto’s zijn eigenlijk niet nodig.

  3. willem 26 februari 2014 bij 23:36 #

    Leuk om te lezen. Oude tijden herleven. En dat je de Danikil depressie hebt gedaan!
    Groetjes en veel plezier !

  4. demarco 27 februari 2014 bij 00:39 #

    Klinkt goed, dansen op de vulkaan.
    (Daar heb ik ooit nog eens een liedje over geschreven.)

    Hou je veilig, groeten aan *im.

  5. Martijn 4 maart 2014 bij 00:01 #

    Wederom een mooi verhaal; tja die overlanders er zitten types tussen…. alhoewel ik er vandaag bij de carnaval ook een aantal heb gezien maar dat waren meer ‘over anders’. Toevallig heb ik het boek van Bill Bryson ook net gelezen en met vernieuwde verwondering de sterren bezien; wat een ongelooflijk wonder om dit als mens allemaal voor even bewust te mogen meemaken voordat we weer vernietsen..na deze stichtelijke woorden wens ik je wederom een goed reisvervolg!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: